پس آمد بدان جای نیکان فرود

فرستــاد نــزدیک ایشــان درود

درودب

تازیان_نوند

رسیدند ـــ برتــازیان نــــــوند ـــ

به جائی که یزدان پرستان بدند

رياران فرهيخته

این بیت ها در چاپ مسکو نیست واژ ویرایش استاد دکتر خالقی گرفته شده است و درباره ی شاه فریدون است .

نخست گزارش این دوبیت : تازیان ج تازی است وبیشتر صفت اسب است، اسب تازی ،اسبان تازی مانند سگ تازی ، کمتر بمعنی اسب نژاده ی عربی است . ـــ مانند داستان پرورش بهرام گور درنزد منذر شاه تازیان که درانجا اسبان تازی ،اسبهای نژاده ی عربی هستند ـــ

اما دراین بیت تازیان صفت جانشین اسم است به همین شوندکه ان جمع دارد وخود با واژه ی نــونــد ،وصف شده است ،تازی دراینجا بمعنی مطلق اسب است وبظاهر همین یکبار بجای موصوف درشاهنامه آمده است .

اما نوند بمعنی نونده وتیز تک صفت تازیان است ، بارها درشاهنامه نوند هم مانندهیون بمعنی اسب وشتر تند رو وتیزتک وپیک نوند سوار وهیون ران بکار رفته است .

همچنین ـــ برتازیان نوند ـــ با دوخط تیره عبارت معترضه وموول به صفت است .

(فریدون ويارانش)درحالیکه براسبان تیز تک نشسته بود بجائی رسیدندکه جایگاه یزدان پرستان بود .

پس درآن مکان ـــ سرزمین نیکان ــــ فرودآمد(اردو زد)ونزدآنان پیام شادباش فرستاد.

۱ـــ" اما نوند صفت تازیان است بمعنی نونده وتیز تگ"

دکترخالقی،یادداشتهای شاهنامه،بخش یکم ،رویه ی ۹۰

تازیان به معنی درحال تاختن ....یا به تاخت ،که درسرتاسرچاپ مسکو ودرسعدی نامه یا بوستان آمده است، نادرست است وباید تازنان باشد که درویرایش دکترخالقی ونامه باستان ازدکترکزازی جایگزین ریخت نادرست گردیده است .

برخی نیز ریخت تازیان را یک استثنا می دانند چنانکه جمع واژه ی سال نیز باید سالان باشد (همانگونه که در هزار وچند بیت دقیقی آمده است ) اما تقریبا همه جا سالیان گفته می شود .

دکتر سجادآیدنلو درنامه ی خسروان آورده است که نخست بار دکترعلی رواقی متوجه ی این مورد شده است .

درباره ی کتابشناسی شاهنامه

بهتراست دست کم به سه شناسه ازیک نسک بپردازیم تا جستجوکردن ویافتنش درکتابخانه ها آسان شود.

نام کتاب ،نویسنده ی کتاب ،اگرکتاب برگردان است نام مترجم ،موسسه ی انتشاراتی

حماسه ی فردوسی ،دکترسید عطاالله مهاجرانی ،ازانتشارات موسسه ی اطلاعات

فرهنگ شاهنامه ،(۲جلد) پژوهش دکتر علی رواقی ،انتشارات فرهنگستان هنر

یادداشتهای شاهنامه از دکتر جلال خالقی مطلق ، (چهار جلد در سه کتاب )، ازانتشارات مرکز دایره المعارف اسلامی

نامه ی باستان از دکتر میرجلال الدین کزازی ،

(ده جلد ) ،انتشارات سمت

فرهنگ جغرافیای تاریخی شاهنامه از مهدی سیدی فُرّخد ،نشر نی

کتابشناسی فردوسی ،پژوهش دکترایرج افشار،انتشارات انجمن آثارومفاخرفرهنگی

یادکرد۱ : واژه نامک اثرشادروان عبدالحسین نوشیـــن است.

شادروان نوشین ، پدرتاتر ایران است وسرپرستی ویراستاران شاهنامه ی چاپ مسکو پس ازدرگذشت شادروان یوگنی ادواردویچ برتلس (برتلس پدر)در۱۹۵۷زایشی به ایشان سپرده می شود

یادکرد۲ : فهرست ولف یا فرهنگ ولف که فرهنگ بسامدی شاهنامه هست اثرشادروان فریتس ولف یا فریتزر ولف شاهنامه پژوه المانی است.

این کتاب فارسی ـــ لاتين است یعنی واژه وبیت های شاهنامه به لاتین گزارش شده است.

(یا شاید هم فارسی به آلمانی ،هردو را درجایی خوانده ام و شوربختانه نه آلمانی می دانم ونه لاتین ) .

فرهنگ ولف ترجمه نشده است اگردوستان ترجمه ی جدیدی ازآن می شناسند معرفی بفرمایند .

سرافراز و تندرست باشید

#محمود_اميرعبداللهيان

@amirabdolahian1400